Stichting dorpen

De geschiedenis van het ontstaan van de dorpen op Pulau Haruku.oude kaart

Nog voor de eerste en tweede Perang Alaka (Oorlog op Alaka) tegen respectievelijk de Portugese bezetters in 1571 en Nederlandse bezetters in 1637 kwamen de kapitans en de clanhoofden van de Pata Rima en Pata Siwa onder leiding van Kapitan Pentury en Pattimura in de baileo van Haruku Kamual bijeen. Doel van de bijeenkomst was het voorstel van de kapitans en clanhoofden om met hun families vanuit de bergen neer te dalen naar de kusten van Haruku om zich daar te vestigen. Nadat de bijeenkomst werd beëindigd met goedkeuring van dit initiatief gaf Kapitan Pentury opdracht aan de kapitans en hoofden van de families om als eerste een dorp voor te bereiden voor Kapitan Anhatua en zijn families. Kapitan Pentury en Kapitan Anhatua en zijn adjudanten Suribory en Mataheru gingen naar het Oosten van het eiland Haruku op zoek naar een geschikte plek.
Niemand wou naar het Oosten gaan, omdat het land met veel oerwoud en gesteente moeilijk te bebouwen was. Maar Kapitan Pentury en Kapitan Anhatua vonden in het Oosten zoet water met goed land, dat na ontginning bestemd werd voor de clans van kapitan Anhatua.

1. Huran Nae Reu Eeja / Hurariu

Tijdens de zoektocht naar een goede woonplek hadden de twee kapitans afgesproken om elkaar weer te treffen bij volle maan. Maar door de dichte bebossing kwamen de twee elkaar pas na dit tijdstip in het donker weer tegen op een bepaalde plek aan de kust.Hier werden twee grote rotsen tegen elkaar gerold ter herinnering aan deze ontmoeting en werd deze plek Hatu Rua genoemd in de baai van Urumau. De twee kapitans beloofden elkaar toen, dat het dorp Hurariu moest worden genoemd, afkomstig van Huran Nae Reu Eeja, hetgeen betekent: De maan is gepasseerd en bevindt zich in het donker. Bij het zoeken naar de juiste plaats koos Kapitan Pentury voor een hoger gelegen deel, zodat het dorp niet door wassend zeewater kon worden aangetast. Maar Kapitan Anhatua zei: “Tempat ini Hatua-uresi” hetgeen betekent: Op deze plek zijn er te veel stenen en koos hij voor het lager gelegen vlakke deel, waar nu het huidige Hulaliu is gevestigd. Men besloot om met speerwerpen tot een beslissing te komen. Kapitan Pentury wierp zijn speer richting de kust van Urumau, maar zijn speer brak in Naé. Kapitan Anhatua ging naar Janaïn en wierp zijn speer richting zee. Zijn speer kwam rechtop neer in het lage water voor de huidige baileo van Hulaliu. Toen Kapitan Anhatua zijn speer ging halen stootte hij zijn benen tegen koraalstenen, waarop hij zei: ” Ja a kalaka au njawa”, hetgeen betekent: Mijn ziel is geraakt. De twee kapitans besloten hierop Huariu de Teon Negeri ( adatnaam van het dorp ) Haturesi Rakanjawa mee te geven. Met de toevoeging Ama Putih Lounussa, hetgeen betekent : dorp van de Bapa Radja, die het eiland bijeenhoudt. Deze laatste toevoeging behelsde ook de meerwaarde en de zeggenschap van Hurariu over alle dorpen op het eiland Haruku. Als vaste regenten (titel radja) over Hurariu werden benoemd de radja’s : Laisina, Hatalaibessy en Tuwanakotta.

kaart Hulaliu

Plattegrond Hulaliu.

 

2. Pela au eja / Pelau

Nadat de plek voor Hurariu was geruimd door de rombongan ( grote groep voorbereiders/opruimers) zei Kapitan Latuconsina, die enkele grote families aanvoerde : “Pela au eja”, hetgeen betekent: Hierna kom ik. Hij had een plek gekozen in het Noorden van Haruku; nadat de plek werd geruimd gaf Kapitan Pentury aan deze woonplek de dorpsnaam Pelau, afgeleid van Pela au eja. Teon Negeri van Pelau is Matasiri.

3. Kairolo o / Kailolo

De families van Kailolo hadden in de grote opruimploeg de taak om gereedschappen en eetvoorraden te dragen. Toen de opruimploeg naar het Noord-Westen wou vertrekken riep het hoofd van de rombangan ” Kairolo o”, hetgeen betekent: Kom neem en draag het . De clans namen hierop het besluit om deze woonplek Kairolo o te noemen, hetgeen nu het dorp Kailolo wordt genoemd. Teon Negeri van Kailolo is Samasuru.

4. Kaba au / Kabau

Vervolgens trok de rombangan in zuid-westelijke richting van het eiland Haruku tot de volgende geschikte plek werd gevonden. Hier werd de plek voor bewoning geschikt gemaakt, waarop Kapitan Pentury zei : “Kaba au” , hetgeen betekent: Mijn tempel. En zo is het huidige Kabau ontstaan. Teon Negeri van Kabau is Sahapori.

5. Paruhu ahomoni / Rohomoni

De rombongan trok verder zuidwaarts en kwam bij een plek aan, die de Kapitan van Rohomoni had uitgezocht. Omdat een familiehoofd altijd klaagde en achter zijn rug om praatte en niet naar hem luisterde zei de Kapitan : “I paruhu ahamonitone”,  hetgeen betekent: Wat zegt ie nou of wat moet ie nou. En zo is het huidige Rohomoni ontstaan, praktisch aan de voet van de berg  Alaka. Teon Negeri van Rohomoni is Mandalise.

Alfuru Itam

Alfuru hitam

“Harua u kui ta la”, hetgeen betekent : Daarboven zijn nieuwe boomtoppen en werd het dorp Haruku genoemd.

“Ke e simmittele”, hetgeen betekent : Alleen maar een klein beetje en werd het dorp Sameth genoemd.

“Omo o”, hetgeen betekent : Bijna rond en werd het dorp Oma genoemd.

“Anaa Kari au”, hetgeen betekent : We zullen honger lijden en werd het dorp Kariu genoemd op de oude woonplek, die echter slecht te bebouwen was; later werden de families van Kariu door de bewoners van Oma verdreven en opgenomen door Pelau.

“Wassu-u”, hetgeen te maken heeft met rijpe vruchten van de Gohi-boom, die door Kapitan Pattimura onder de mensen werd verdeeld. De plek werd het dorp Wassu.

“Ahahoru”, hetgeen Nieuw dorp betekent werd Aboru, omdat vier dorpen tot één dorp werden gesmeed. En zoals hierboven omschreven moeten de familieclans van de Pata Rima en van de Pata Siwa hun dorpen hebben gesticht op het eiland Haruku onder leiding van de Kapitan Besar Pentury en zijn schoonzonen Kapitan Pattimura en Kapitan Pati Useng.

Alaka nr 2

oude mesdjid op Alaka

Satu bangsa Alfuru jang menjebrang dari Nusa
Ina ke Nusa Ama dengan Perdjandjian Mojang Mojang

…..jang dalam satu persekutuan jang rapat disebut Pata Rima, artinja Lima Negeri (Ama Rima )  jang bersaudara atau Lima Negeri sehati seketu terdirih dari :

Pelau
Hurariu
Rohomoni
Kabau
Kailolo.

Kerajaan Islam Hatuhaha
Migratie vanuit Ceram
Stichting dorpen
Kerstening van Hurariu
Overzicht geloven
Hena masa ami
Amarima / Uli Hatuhaha
Perang Alaka