Kerstening van Hurariu

Hoe en wanneer de toenmalige Radja van Huranriu/Hurariu Pikaihehe Laisina zijn functie verzaakte en door de Portugezen verleid werd tot het Katholicisme.

Om geen afbreuk te doen aan de tekst en betekenis van deze overgang heb ik het verhaal hierover geheel overgenomen in de Bahasa Indonesia, dat getiteld is “Serba-serbi sejarah Haturessy ;  Huranriu ; Hulaliu” oleh Firman Latuconsina.

Beberapa abad setelah perang Alaka yang pertama melawan Portugis yang dipimpin oleh Kapitan Halapiri, Portugis tidak berhenti membujuk dan merayu Raja Raja Uli Hatuhaha. Untuk menghentikan bujukan dan rayuan serta menyatakan penolakannya, dalam tahun 1590 diputuskan dalam suatu utusan dengan maksud menemui pihak Portugis guna menyampaikan maksud dan keinginan mereka karena dalam kedudukannya menurut adat Hatuhaha, Raja Hatualasia (Hurariu) menpunyai fungsi sebagai juru bahasa (juru runding) dalam menangani urusan kemasyarakatan termasuk juga hubungan dengan pihak luar, maka telah diputuskan dalam musyawarah agar Raja Hatualasia yang bernama Pikaihehe Laisina harus diutus. Perlu diketahui pula bahwa dalam kedudukan menurut adat Hatuhaha :

Raja Pelauw berfungsi sebagai Raja Hatuhaha (Upu Latu Nusa). Raja Rohomoni sebagai Imam (Imam Makakukui) yang menangani urusan keagamaan.Raja Kailolo mengurus masalah ekonomi. Raja Kabauw mengurus keamanan (Panglima Perang). Karena Raja Hurariu sebagai juru bahasa (juru runding), itulah sebabnya maka ia diutus untuk menjumpai pihak Portugis guna menyatakan penolakan mereka dan minta dihenikan pengiriman surat rayuan dan utusan ke Hatuhaha.

Berhasil atau tidak perundingan itu, bila telah tiba waktu yang ditentukan, Raja Hurariu harus kembali ke Alaka. Namun apa yang telah dijanjikan telah diselewengkan oleh Raja Hurariu para pengiringnya. Rupanya telah terpengaruh dengan bujukan dan rayuan Portugis, sehingga Raja Hurariu bersedia melepaskan mahkota keIslamannya kemudian dibaptiskan sebagai pengikut agama Katholik bersam para pengiringnya.Peristiwa ini terdjadi dalam tahun 1590. Rupanya pembabtisan itu belum diketahui oleh penduduk Uli Hatuhaha di Alaka, sehingga mereka tetap menunggu sampai waktu yang telah ditentukan. Ketika telah tibah waktu yang dijanjikan, sedangkan Raja Hurariu dengan pengiringnya beberapa orang belum juga kembali, maka seorang koerier diutus untuk mencaritahu di mana mereka berada. Beritan yang dibawa oleh penyelidik tadi sangatlah mengecewakan para penguasa dan penduduk Uli Hatuhaha karena mereka kembali dengan membawa kabar bahwa Raja Hurariu Pikaihehe Laisina dengan rombongannya telah dibaptiskan atau masuk agama Kristen. Karena sebulan yang dijanjikan itu telah lewat sedangkan, Raja yang diutus bulum kembali, tercetuslah ucapkan keresahan dari rekan rekannya yang menunggu, sehingga terungkaplah suatu kapata yang berbunyi :

“TUA LAISINA E OI  NALA HURANE RIU AI EA, TAUSA EIRAI”    Artinya :  Kaka  Laisina pergi sehingga telah lewat waktu sebulan, belum juga ia kembali.

Dari kapata inilah asal kata Hulaliu, karena orang orang asing (Portugis) sukar mengucapkan logat bahasa daerah atau bahasa tanah, maka HURANE RIU atau HURANRIU menjadi HULALIU.       

Untuk saudara Hatualasia Anaï, apa yang sudah terdjajdi di masa silam, kita tidak bias kembali lagi. Tapi ini sejarah untuk anak cucu kita yang ada di tanah perantauan. Dan buat seluruh bersaudara Hatuhaha, tetaplah bersatu dalam ikatan kuat Hatuhaha Amarima Lounusa.     

 

Vertaling :

Enkele decennia na de Eerste Oorlog van Alaka in 1571 onder aanvoering van Kapitan Halapiri tegen de Portugezen bleven de Portugezen de Radja’s van de Uli-Hatuhaha paaien en zich beklagen (kennelijk over de handel van Hatuhaha met Hitu). Om een eind te maken aan deze vleierij en geklaag, echter ook met het doel om hen af te wijzen, werd in 1590, na een vergadering volgens de tradities van de Uli-Hatuhaha, besloten om de Radja van Hurariu in zijn functie van woordvoerder, af te vaardigen om de Portugezen te ontmoeten. Deze Radja heette Pikaihehe Laisina.Vermeldenswaardig is dat, volgens de adat van Hatuhaha, de structuur er als volgt uitzag (en nog steeds ceremonieel uitziet): Radja Pelau heeft de functie van de Radja Hatuhaha, Upu Latu Nusa.Radja Rohomoni is de Imam, die waakt over het geloof, Imam Makakui. Radja Kailolo zorgt voor het economisch welzijn. Radja Kabau zorgt voor de veiligheid (opperbevelhebber in tijden van oorlog).Radja Hurariu is woordvoerder en protocolleider. Vanuit deze functie werd hij afgevaardigd om de Portugezen te ontmoeten met twee opdrachten : 1 – afwijzing van de Portugezen, 2- laat de Portugezen hun klacht per brief meegeven en een afvaardiging sturen naar Hatuhaha.

Men gaf hem één maand de tijd om deze ontmoeting af te ronden. Ongeacht het resultaat, zodra de tijd verstreken zou zijn, moest de Radja Hurariu teruggaan naar Alaka.Deze voorwaarden werden beloofd  te worden nagestreefd door de Radja Hurariu en zijn begeleiders. Blijkbaar was hij gezwicht voor de vleierij en het geklaag, zodat Radja Hurariu bereid was om zijn Islamitische geloof los te laten en zich te laten dopen als volgeling van het katholieke geloof, samen met zijn begeleiders. Dit feit vond plaats in het jaar 1590. Blijkbaar was deze doop nog niet doorgegeven aan de gemeenschap van de Uli-Hatuhaha op Alaka, want men bleef wachten tot het einde van de bepaalde tijd.

Toen de afgesproken tijd voorbij was en de Radja Hurariu en zijn begeleiders nog niet terug waren, werd een koerier erop uitgestuurd om hen te zoeken. Het verslag dat hij uitbracht veroorzaakte grote ontsteltenis bij de leiding en bevolking van Uli-Hatuhaha, want hij kwam terug met het bericht, dat Radja Hulaliu Pikaihehe Laisina en zijn begeleiders gedoopt waren of te wel het christelijk geloof hadden aanvaard. Hierop is, mede gelet op het verstrijken van de vastgestelde tijd van één maand, de volgende kapata (gezegde) ontstaan : “Broeder Laisina is gegaan tot er een maand is verstreken, hij is  nog niet terug.”  Vanuit deze kapata is de naam Hulaliu ontstaan, want vreemden (Portugezen) wilden altijd onze bahasa teniet doen. Zo werd Hurane Riu of Huranriu veranderd tot Hulaliu.

 

Dit document besluit Firman Latuconsina ( Turunan Radja Pelau) met een mooi en bewogen slotwoord aan ons in Nederland:

Aan de broeders en zusters, kinderen van Hatuhaha, wat éénmaal is gebeurd in de onbekende duisternis, kunnen wij niet meer terug krijgen. Echter deze geschiedenis is bestemd voor onze kleinkinderen, die verblijven in den vreemde.  En aan alle broeders en zusters van Hatuhaha, blijf altijd één in de sterke binding van Hatuhaha Amarima Lounusa. 

 

Kerajaan Islam Hatuhaha
Migratie vanuit Ceram
Stichting dorpen
Kerstening van Hurariu
Overzicht geloven
Hena masa ami
Amarima / Uli Hatuhaha
Perang Alaka